apollonia-fier-albanie-apollo-tempel-2

Apollonia, een belangrijke antieke stad in Illyria

Griekenland en het Romeinse Rijk zijn de belangrijkste gebieden van de antieke oudheid. Van een klein land als Albanië (het oude Illyria waar de Illyriërs woonden), dat precies tussen die twee gebieden in ligt, weet het brede publiek weinig tot niets. De historici wisten wel dat Albanië in archeologische oogpunt niet onder deed voor de omliggende grote bekende buren, maar door de langdurige communistische isolatie van het land waren de historische plekken ontoegankelijk en vaak verwaarloosd door het atheïstisch regime.

In de afgelopen dertig jaar is er hard gewerkt door de Albanese overheid om het archeologische erfgoed op te knappen en waar mogelijk tentoon te stellen. De belangrijkste archeologische sites die nu open en te bezoeken zijn, heten Butrint, Byllis, Apollonia, Amantia, Antigonea, Kamenica, Voskopoja, Berat, Bashtova, Durrës, Lin, Orikum, Elbasan, Petrela, Vlora en Selca e Poshtme. Er is zoveel te vinden, dat Albanië ook wel een snoepwinkel en zelfs een paradijs wordt genoemd voor archeologie liefhebbers.

Apollonia

Dit blog gaat over de antieke stad Apollonia. Het bekende televisie programma ‘Wie is de mol’ heeft een deel van de vierde aflevering in Apollonia opgenomen. Tijdens de ‘executie’ zagen wij de deelnemers in het archeologisch park ‘Apollonia’ met de tempel van Apollo op de achtergrond. Voor ons een reden om Apollonia uitgebreid toe te lichten. De start van de geschiedenis  van Apollonia valt samen met de geschiedenis van een andere oude stad in Albanië, namelijk Epidamnos, oftewel Dyrrhachion, het huidige Durrës.

Apollonia was een oude stad in Illyria, gelegen op de rechteroever van de rivier de Aous (de huidige Vjosë-rivier). De ruïnes liggen in de regio Fier, in de buurt van het dorp Pojani.

0-apollonia-oude-stad-miniatuur
Miniatuur van de antieke stad van Apollonia, met 70000 inwoners.
apollonia-overzicht-park-hero-shot-1600
Apollonia Archeologisch Park met de Bouleuterion en Odeon als meest imposante ruïnes.

Het ontstaan van Apollonia

Volgens de Romeinse geograaf Strabo werd Apollonia in 588 v.C., tegelijk met de stad Epidamnos, gesticht door Griekse kolonisten uit Corfu en Corinthe, op een plek die bewoond werd door Illyrische stammen van Taulanti. Deze stammen bleven hier wonen na de komst van de Grieken en hebben hun stempel op de stad gedrukt. De stad werd vernoemd naar de Griekse god Apollo (Apollonia) en lag op een hoge heuvelrug, tien kilometer landinwaarts van de monding van de Vjosa-rivier; Epidamnos lag zestig km noordelijker, direct aan de kust.

De geschiedenis van de beide steden wordt als volgt beschreven:

‘Als belangrijke haven- en handelssteden raakten Apollonia en Epidamnos betrokken bij de grote conflicten die in de loop van een aantal eeuwen in deze regio werden uitgevochten. Zo waren ze gedwongen een keuze te maken in het conflict tussen de Illyrische vorsten en de koning van Macedonië (313 v.C.); waren ze partij in de oorlog tussen koning Phyrrus van Epirus met de Romeinen (275 v.C.); namen ze deel aan de Illyrische opstand onder leiding van Koningin Teuta (229 v.C.) en raakten ze betrokken in het grote conflict tussen Rome en Macedonië (214 v.C.)

De rol van Apollonia in die laatste oorlog is uitgebreid beschreven door de Griekse historicus Pausanias. Hij vertelt hoe het door de Macedoniërs belegerde Apollonia op wonderbaarlijke wijze werd ontzet door te hulp gesnelde Romeinse eenheden. Die hadden met hun vloot de monding van de Vjosa rivier afgesloten en joegen vervolgens de Macedoniërs die Apollonia belegerden op de vlucht. Apollonia werd daarna de belangrijkste Romeinse havenstad aan de Adriatische kust.’ Bron: Archeologie magazine 2019, 6. (J.Vermeulen).

De bloei van Apollonia

Apollonia floreerde dus tijdens de periode van Romeinse heerschappij in het gebied en was de thuisbasis van een gerenommeerde filosofische school. De stad werd rijk door slavenhandel en door lokale landbouw, maar ook door een grote haven die wel 100 schepen tegelijk kon huisvesten. De haven had de beschikking over teer, dat indertijd belangrijk was voor de behandeling van schepen. Cicero, de beroemde Romeinse senator (1e eeuw voor de jaartelling), was gefascineerd door de schoonheid van Apollonia en noemde het in een van zijn redevoeringen ‘magna urbis et gravis’ of ‘grote en belangrijke stad’. Archeologische opgravingen hebben aangetoond dat Apollonia zijn hoogtepunt bereikte rond de 4e-3e eeuw voor Christus. Bronnen verbeelden een bloeiende cultuur, met een drukke haven langs deze actieve handelsroute.

Belangrijke ontdekkingen

‘Zo was er in Apollonia een beroemde stoïcijnse academie gevestigd. De bibliotheek die bij deze academie hoorde is al in de jaren twintig van de 20ste eeuw door de Franse archeoloog Leon Rey opgegraven. Fransen  waren ook verantwoordelijk  voor de eerste restauratie van de grote Apollo-tempel. Tijdens de werkzaamheden daaraan troffen zij vele honderden votief beelden aan. Daaruit bleek dat de tempel van Apollo in de 1ste en 2de eeuw een belangrijk bedevaartsoord was. De vele pelgrims en geleerden die deze stad bezochten, brachten ook enorme rijkdom waardoor de stad zich vele schitterende publieke gebouwen kon veroorloven. De enorme agora, de grote tempel van Diana en het Bouleuterion zijn daarvan de stille getuigen.’ Bron: Archeologie magazine 2019, 6. (J.Vermeulen).

Apollonia was, net als Dyrrachium verder naar het noorden, een belangrijke haven aan de Illyrische kust en vormde de snelste  verbinding tussen Brundusium (het huidige Italiaanse Brindisi) en Noord-Griekenland. Ook was het een van de westelijke startpunten van de Via Egnatia die oostwaarts naar Thessaloniki en Byzantium in Thracië leidde. Het had zijn eigen munt, die zelfs ver weg in het stroomgebied van de Donau zijn gevonden.

De stad heeft een 4 km lange muur die een oppervlakte van 137 hectare omgeeft. Archeologen schatten dat tijdens het hoogtepunt van de beschaving in Apollonia maar liefst 70.000 inwoners binnen de stadspoorten woonden. Een van de meest interessante bezienswaardigheden is het gemeentehuis met zijn overgebleven gevel, de bibliotheek, de triomfboog en de tempel van Artemis.

Ook opmerkelijk zijn het Odeon, dat dateert uit de 2e eeuw voor Christus en ooit plaats bood aan ongeveer 10.000 toeschouwers, en de twee verdiepingen tellende, 77 meter lange overdekte loopbrug of ‘stoa’.

apollonia-fier-albania-museum
Het Maria klooster (13-e eeuw), nu omgetoverd in de Archeologisch museum van Apollonia.
apollonia-fier-albanie-klooster
De heilige Maria klooster, gebouwd in de 13-e eeuw in byzantijnse stijl.
apollonia-fier-albania-maria-kerk
De heilige Maria kerk, Byzantijns gebouw van de 13-e eeuw.
apollonia-fier-albanie-standbeelden
De vele beelden die tijdens de opgravingen zijn gevonden.
apollonia-fier-albanie-wand-decoratie
Gevonden amphoras, als toewijding aan de God Apollon.
0-apollonia-albanie-orpheus-mozaik
Het Orpheus mozaik in Apollonia.

Hoe een stad voor eeuwen verdween

In 234 voor de jaartelling werd de Adriatische kust getroffen door een heftige aardbeving waarbij alle steden langs de kust werden verwoest. De aardbeving veranderde de loop van de rivier de Vjosë en veroorzaakte ernstige schade aan de infrastructuur. De haven vulde zich uiteindelijk met slib, waardoor de handel werd beëindigd. De eens zo trotse stad raakte in verval totdat ze bijna onbewoond was. Dhyrrachium herstelde zich na enige tijd maar Apollonia kwam deze klap nooit te boven. De stad werd langzaam verlaten. Pas in de 6de eeuw was er sprake van enig herstel.

Rond 1200 werd, te midden van de ruïnes uit lang vervlogen tijden, een kerk gebouwd, de Mariakerk (Kisha e Shën Meri). Deze kerk vormde het middelpunt van een kloostergemeenschap die tot in de 19de eeuw heeft voortbestaan. De kerk werd “herontdekt” in de 18e eeuw en de archeologische inspanningen zijn in de 20e eeuw met tussenpozen voortgezet. De vele tempels en publieke gebouwen die ook nu het beeld van Apollonia domineren, laten zien dat de stad nog lang een belangrijk spiritueel en intellectueel centrum bleef.

Apollonia bezoeken

Tegenwoordig is de site gemakkelijk bereikbaar vanuit de nabijgelegen stad Fier en biedt zowel een uniek uitzicht op de Adriatische kust als een uitgebreide verzameling historische en archeologische bezienswaardigheden.

De kerk en het klooster zijn in de afgelopen tien jaar gerestaureerd. In een van de vleugels is nu het fraaie Archeologische Museum ingericht. Een belangrijk deel van de vondsten die het archeologische veldwerk heeft opgeleverd, is daar te bewonderen. Een aantal topstukken, waaronder levensgrote standbeelden van Apollo en lokale Romeinse hoogwaardigheidsbekleders, is te zien in het Nationaal Museum in Tirana.

De Archeologische Park, Apollonia, Pojan, (Fier): ALL 1000,-

One Reply to “Apollonia, een belangrijke antieke stad in Illyria”

Geef een antwoord

Note: Comments on the web site reflect the views of their authors, and not necessarily the views of the bookyourtravel internet portal. You are requested to refrain from insults, swearing and vulgar expression. We reserve the right to delete any comment without notice or explanations.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn ondertekend met *