GERDA MULDER’S ALBANIË FOTOBLOG NR. 1

 

 

SHKODRA:

DE STAD MET DE MOOISTE FOTOCOLLECTIE VAN DE BALKAN

 

Man in kostuum van Shkodra. Deze foto is in de Marubi studio in Shkodra, Noord-Albanië, genomen in 1865 door Pjetër Marubi.

 

 

Het Marubi Fotomuseum heeft een indrukwekkende collectie-presentatie met intrigerende oude foto’s waardoor je een goed begrip krijgt van de Albanese cultuur, leven, geschiedenis van de mensen uit de 19de en 20ste eeuw. En je kunt in de studio een selfie maken met als achtergrond hetzelfde ouderwetse geschilderde doek als de rijke families die hier in de vorige eeuw op hun paasbest poseerden.

De geschiedenis van Shkodra is heel goed gedocumenteerd. Er bestaan duizenden beelden van de stad, dankzij een unieke fotografische traditie. Ik ken geen enkel ander fotografiemuseum op de Balkan waar zo’n geweldige schat aan beelden over het leven in het Ottomaanse Rijk, de onafhankelijkheid, de Balkanoorlogen, de Eerste Wereldoorlog en het interbellum te vinden is. Ook foto’s van fotografen uit de communistische periode en het einde van het communisme zijn aanwezig.

Het museum heeft in 2016 zijn intrek genomen in een gerestaureerd pand aan de Rruga Kolë Idromeno. (leuk detail: De verbouwing is uitgevoerd door het Rotterdams-Spaanse architectenbureau Casanova + Hernandez). Je kunt het niet missen, want het ligt midden in de stad aan een toeristische wandelpromenade met veel cafeetjes en terrasjes.

 

Familie uit de Zadrima, foto Kel Marubi, 1890-1915

 

Op de begane grond zijn tijdelijke tentoonstellingen uit de collectie en soms van buitenlandse fotografen. Ook is er een documentatieruimte met films en fotoboeken.

Het museum is genoemd naar de oprichter, de Italiaan Pietro Marubbi uit Piacenza in Noord-Italië. Hij vluchtte om politieke redenen uit zijn geboorteland en vestigde zich als kunstenaar en architect in het tolerante, ruimdenkende Shkodra van eind 19de eeuw. Hij veranderde zijn naam in het Albanese Pjetër Marubi, richtte de eerste fotostudio van het land op en verdiende voortaan zijn brood met het maken van portretfoto’s van de plaatselijke families uit de hogere kringen.

 

In 1885 huurde hij een leerling in, Mikel Kodheli, die hij later adopteerde en Kel Marubi noemde. Kel Marubi beperkte zich niet tot het studiowerk. Hij ging er op uit en documenteerde het leven in Noord-Albanië: hij fotografeerde festivals, mensen op het werk, straattaferelen, landschappen met mensen, gebouwen en meer. Hij werd ook actief in het Albanese nationale verzet en was in een unieke positie om belangrijke historische gebeurtenissen en persoonlijkheden te documenteren.

 

Kel’s zoon Gege Marubi studeerde in Frankrijk op de school van de beroemde Lumière Brothers voordat hij voor het familiebedrijf ging werken. In 1974 schonk Gege Marubi de hele fotocollectie aan de Albanese staat. Omdat alle Marubi’s hun foto’s van onderwerpen en data hadden voorzien en de fotoplaten goed hadden bewaard vertegenwoordigt de collectie een unieke documentatie van de regionale geschiedenis over een periode van bijna 100 jaar. Het is een wonder dat de collectie van 500.000 (glas- en film) negatieven zo goed bewaard is gebleven. Ze worden nu allemaal geconserveerd en gedigitaliseerd. Prints had de firma Marubi amper; die werden meteen verkocht aan klanten en opdrachtgevers.

 

Een katholieke gesluierde vrouw (rechts) leert twee bergbewoonsters de werking van de naaimachine, foto Kel Marubi, 1890-1919

 

Shkodra is een van mijn favoriete steden in Albanië. Dat komt door de schitterende ligging in een vlakte, tussen het meer van Shkodra en uitlopers van de Albanese Alpen. Stad en meer zijn aan drie kanten omringd door drie prachtige wilde rivieren: de Kir, de Drin en de Buna. Shkodra is niet zo groot (77.000 inwoners) en er is veel laagbouw; met traditionele huizen die verborgen achter muren staan; er zijn veel geheime tuinen en binnenplaatsen. Ik kom er ieder jaar wel een paar dagen en ontdek telkens weer nieuwe plekken.

 

Veel reizigers doen Shkodra op doorreis aan (op weg naar het Koman-meer, de Albanese Alpen of Montenegro) en blijven maar kort. De bekendste bezienswaardigheden zijn dan een bezoek aan het middeleeuwse Fort Rozafa voor het fenomenale uitzicht en de prachtige Ottomaanse Mesi brug. Prima, allebei zeer de moeite waard. En toch zou ik ze willen adviseren: blijf de volgende keer eens wat langer in Shkodra…

 

Fototeka Marubi Rr. Kole Idromeno; open: di-zo 9-19, toegangsprijs ALL500