Strand rana e hedhun shengjin Albanie

De stranden van Noord-Albanië

Paradijselijke standen of drukke stranden?

Tijdens een verblijf in zomers Shkodra moet ik een keer naar het strand. Ik kan dan kiezen uit drukke stranden met restaurantjes en comfortabele ligbedden en parasols, of rustige, afgelegen strandjes zonder veel voorzieningen (al hebben die paradijselijke strandjes tijdens het zomerseizoen wel een beachbar en een paar rieten parasols).

De stranden die aan deze noordelijke Adriatische kust van Albanië liggen, Velipoja, Viluna, Baks Rjoll en Rana e Hedhun, zijn alle vier heel verschillend.

De Velipoja-Buna-delta

Tijdens de 45 jaar dictatuur was de Buna-Velipoja delta een no-go area, verboden grensgebied waar niemand werd toegelaten. Gevolg was dat in het hele gebied de natuur ongestoord haar gang kon gaan. De Buna delta is een wetland, het herbergt zeldzame en bedreigde diersoorten, zoals dwergaalscholver, Euraziatische otter, goudjakhals en steur. Het is ook een belangrijk vogel- en plantengebied, essentieel voor de trekroute voor honderden vogelsoorten tussen de Adriatische Zee en Noord-Afrika. Na 1990 verdween die bescherming en werd de delta geconfronteerd met allerlei problemen, variërend van niet-duurzame landbouw en visserij, wateronttrekking en vervuiling tot vernietiging van kust door het toerisme.

Ook werd er tijdens de vogeltrek massaal gejaagd op zeldzame vogels door Italiaanse en Albanese jagers. De Amerikaanse schrijver en vogelkenner Jonathan Franzen was in 2012 in Albanië om enkele natuurreservaten met zeldzame vogels te bezoeken. Hij beschreef in een alarmerend artikel Last Song for Migrating Birds zijn ervaringen met jagers. Op een strand in Velipoja zag hij grote zwermen garganeys (zomertalingen, kleine eenden) die in nood heen en weer vlogen, ver uit de kust, zichzelf verder uitputtend na het oversteken van de Adriatische Zee, omdat lokale jagers met goed uit elkaar geplaatste strandschermen verhinderden dat ze de wetlands bereikten waar ze konden eten. En dat gebeurde jaren nadat de Buna delta officieel was erkend als ‘watergebied van internationaal belang’!

Een deel van de Buna delta werd in 2005 afgesloten: de gehele driehoek tussen rivier en zee en een groot stuk van de Viluna Lagune. Je kunt er wel wandelen en fietsen als je een kaartje koopt. Ik bezocht in 2018 het informatiecentrum in Velipoja, naast de ingang van het natuurreservaat en sprak met enthousiaste jonge vrijwilligers, die uitstekende informatie over de specifieke natuur in het deltagebied gaven. De gemeente Shkodra heeft voor toeristen fietstochten door het gebied van de Buna delta en Velipoja uitgezet; een daarvan gaat helemaal door het beschermde natuurgebied naar de Viluna Lagune.

Velipoja en de Viluna Lagune

Velipoja ontstond pas na de Tweede Wereldoorlog, toen er door zandafzettingen aan de kust honderden meters land bijkwamen. Het bleef lang een arm en erg slecht te bereiken vissersdorpje met wat akkerbouw, schapenteelt en visserij. Tijdens de dictatuur bouwde men aan het strand een paar vakantieflats voor werkers. Na 1991 had Velipoja net als de rest van het land te maken met veel leegloop en emigratie, totdat ondernemers de potentie van het dorp als toeristenoord zagen, vooral gestimuleerd door inwoners van Shkodra die ’s zomers graag appartementen aan het strand wilden huren.

Vanaf 2000 zijn hier tientallen hotels en vakantie-appartementen neergezet, veel kleine hotels en pensions, dicht op elkaar, vaak illegaal gebouwd, zonder veel planning. Tegenwoordig is het een levendige badplaats waar vooral Albanezen, Albanese Kosovaren en Noord-Macedoniërs vakantie vieren. Zij boeken vaak een wekenlang verblijf in de drukke maanden juli en augustus en dat maakt het voor incidentele bezoekers wel eens moeilijk ertussen te komen. In de afgelopen jaren hebben ngo’s in deze regio met de bewoners verschillende projecten opgezet met als doel zowel het milieu te beschermen (het opzetten van viskwekerijen) als het stimuleren van verantwoord ecotoerisme. Het gebruik van het strand van Velipoja wordt op sommige plaatsen betwist door oude en nieuwe eigenaren, met gevolg conflicten die soms hoog oplopen.

Ik ga na een strandbezoek in Velipoja altijd vis eten in de Viluna Lagune, een paradijselijk oord ten zuiden van Velipoja, verscholen in een dennenbos. Die lagune is een drie meter diepe, moerassige vlakte met veel otters en vogelsoorten. Een groot deel is beschermd gebied. Het andere deel is ideaal om te vissen en boottochtjes te maken. Visrestaurant ‘Te Hakija’ heeft een prachtig terras onder de moerbeibomen aan de lagune en een schotel met alle vissoorten uit de lagune en de zee op het menu, zoetwater en zeevissen (met hun Albanese namen levrek, barbun, qefull, koce en gjuhëz).

Baks Rjoll

Vanaf de Viluna Lagune kun je via een lange houten brug helemaal naar de overkant lopen, naar het afgelegen vissersdorpje Baks Rjoll. Het was al een tijdje tip voor insiders, een soort vrijplaats waar je nog in de vrije natuur kon kamperen en feesten op het strand kon houden. Een vriendin van mij, Rezarta Reçi uit Shkodra, ging vaak naar Baks Rjoll als Velipoja haar ’s zomers te druk was.

Ik was er nog nooit geweest en wilde het dorpje wel eens zien. Het was in Baks Rjoll inderdaad veel rustiger dan in Velipoja. Het aantal accommodaties in het dorp en aan het strand was nu nog beperkt: een paar hotelletjes en een appartementencomplex. Ver weg op een afgelegen strand zag ik nog een paar caravans en tenten met een alternatieve uitstraling staan. Mijn vriendin noemde het ‘de illegale camping’. De geheimtip zal waarschijnlijk niet zo lang meer standhouden, vrees ik.

Rana e Hedhun

Om op het mooiste strand van Noord-Albanië te komen moet je veel moeite doen. Dat strand is het legendarische Rana e Hedhun (‘geworpen zand’), een kilometers lang zandstrand dat zich uitstrekte onder steil uit zee oprijzende alluviale zandduinen. Je kan de zandduinen niet per auto bereiken; alleen via een lange wandeling vanaf Baks Rjoll of vanuit de haven van Shengjin kon je er komen. Door die slechte bereikbaarheid waren er geen voorzieningen als bars, terrassen en restaurants.

Het gebied met zijn schitterende natuur werd gedeeltelijk ontsloten door de aanleg van een nieuwe weg met de naam Riviera, die vanaf de haven van Shëngjin langs het zuidelijke deel van het strand loopt en halverwege het strand van Rana e Hedhun eindigt. Langs de weg worden steeds meer luxe hotels gebouwd, zoals het architectonisch zeer opvallende Hotel Prince Adriatic Resort aan het einde van de weg. Vanaf daar is het nog een flinke wandeling van twee km naar de beroemde zandduinen. Die zijn fantastisch! Naar boven klimmen vereist een goede conditie en volgens kenners is zonsondergang de beste tijd omdat het uitzicht dan adembenemend is. Ik heb het zelf niet uitgeprobeerd.

2 Replies to “De stranden van Noord-Albanië”

Geef een antwoord

Note: Comments on the web site reflect the views of their authors, and not necessarily the views of the bookyourtravel internet portal. You are requested to refrain from insults, swearing and vulgar expression. We reserve the right to delete any comment without notice or explanations.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn ondertekend met *