Marubi, Portret van Zina Gasper Lufi. Foto: Gege Marubi 1940

Het Marubi Museum: het Fotomuseum van de Balkan

De geschiedenis van Shkodra is goed gedocumenteerd. Dankzij een unieke fotografische traditie bestaan er van de stad duizenden beelden. Ik ken geen enkel ander fotomuseum op de Balkan waar zo’n schat aan beelden over de 20ste eeuw aanwezig is.

 

Shkodra, de stad met de mooiste fotomuseum van de Balkan

Voor iedereen die is geïnteresseerd in fotografie en geschiedenis van Albanië is een bezoek aan het Marubi Fotomuseum een must. Door duizenden intrigerende foto’s krijg je een goed begrip van de Albanese cultuur, leven, geschiedenis van de mensen uit de negentiende en twintigste eeuw. Het Marubi Fotomuseum heeft een collectie van 500.000 negatieven: een unieke fotogeschiedenis van het dagelijks leven in Noord-Albanië tussen 1850-1970. Vintage prints hebben ze amper; de fotografen verkochten de foto’s meteen aan klanten en opdrachtgevers.

 

De opening van het Marubi museum

Het museum heeft in 2015 zijn intrek genomen in een deels gerestaureerd, deels nieuw pand. Je kunt het niet missen, want het ligt midden in de stad aan de toeristische wandelpromenade en drukke horecastraat Rruga Kolë Idromeno. Er is een sterke Nederlandse connectie: de verbouwing is uitgevoerd door het Nederlands-Spaanse architectenbureau Casanova + Hernandez uit Rotterdam, en het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam, waar ik lang heb gewerkt, gaf advies over restauratie, digitalisering en opslag van negatieven. Curator Kim Knoppers van Fotomuseum Foam in Amsterdam stelde een fototentoonstelling samen over ‘Vrouwen uit de Marubi collectie’ en een grote overzichtstentoonstelling uit de collectie die in Foam te zien was.

Het nieuwe museum is niet groot, wel goed ingedeeld: met tijdelijke tentoonstellingen uit de collectie en soms van buitenlandse fotografen, een bibliotheek en videoruimte op de begane grond; een vaste-collectie-presentatie op de eerste verdieping. Er zijn originele camera’s, een donkere kamer en een fotostudio waar je selfies kunt maken met als achtergrond dezelfde ouderwetse studio waarvoor Albanese families in de vorige eeuw op hun paasbest poseerden.

 

De geschiedenis van het Marubi museum

Het museum is genoemd naar de oprichter, de Italiaan Pietro Marubbi uit Piacenza in Noord-Italië. Hij vluchtte om politieke redenen uit zijn geboorteland en vestigde zich als architect in het tolerante, ruimdenkende Shkodra van eind negentiende eeuw. Hij veranderde zijn naam in het Albanese Pjetër Marubi, richtte de eerste fotostudio van het land op en verdiende voortaan zijn brood met het maken van portretfoto’s van de plaatselijke families uit de hogere kringen.

In 1885 huurde hij een leerling in, Mikel Kodheli, die hij later adopteerde en Kel Marubi noemde. Kel Marubi beperkte zich niet tot het studiowerk. Hij ging er op uit en documenteerde het leven in Noord-Albanië: hij fotografeerde festivals, mensen op het werk, straattaferelen, landschappen met mensen, gebouwen en meer. Hij werd ook actief in het Albanese nationale verzet en was in de unieke positie om belangrijke historische gebeurtenissen en persoonlijkheden te documenteren.

Kel Marubi’s zoon, Gege, studeerde in de jaren twintig fotografie aan de school van de gebroeders Lumière in Parijs. Na zijn terugkeer naar Albanië beleefde de Marubi-studio haar bloeitijd. Gege Marubi was een pionier in het gebruik van celluloid in plaats van de traditionele glasplaten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kon hij niet fotograferen en na de oorlog werd de studio gesloten toen particuliere bedrijven werden verboden. In de jaren zeventig schonk hij de fotocollectie van de studio, bestaande uit 150.000 negatieven, aan de staat en hij zette zich tot zijn dood in 1984 in voor de conservering ervan.

 

De collecties van het Marubi museum

In het Marubi Fotomuseum zijn ook de collecties opgenomen van Shkodraanse fotografen die in staatsdienst fotografeerden zoals Shan Pici, Dede Jakova en Angelin Nenshatli. Het museum is zeer actief in digitaliseren en conserveren van al deze fotocollecties en organiseert elke twee jaar een grote tentoonstelling met werken uit de eigen collectie van de fotografen Angelin Nenshatli, Dede Jakova en Pjetër Rraboshta. De meest recente is een unieke tentoonstelling van werk van belangrijke fotografen uit het Ottomaanse tijdperk, waaronder ook een deel van de Pietro Marubi-collectie die onlangs is ontdekt in de fotocollectie van een van de laatste Ottomaanse Sultan, Abdul Hamid II (1854-1909). Deze sultan liet een kostbare collectie fotoalbums aanleggen met afbeeldingen van verschillende streken en steden in zijn uitgestrekte rijk, waaronder ook Marubbi foto’s uit Albanie. 

In de zomer van 2016 mocht ik het complete digitale negatieven-archief bekijken op zoek naar onbekende foto’s van de Nederlandse militaire vredesmissie in Albanië in 1913/1914. Die vond ik niet (nou ja, eentje), maar ik zag wel duizenden negatieven van Oostenrijkse soldaten in duo’s, trio’s en kwartetten voorbijkomen. De studio van Kel Marubi moet in de Eerste Wereldoorlog heel goed hebben verdiend aan de Oostenrijkse bezetters! De bijbehorende prints van jonge mannen in uniform liggen waarschijnlijk in oude fotoalbums op vergeten zolders van Oostenrijkse huizen te verschimmelen. Of zijn beland op rommelmarkten…

Fototeka Marubi: Rr. Kole Idromeno; open: di-zo 9-19, toegangsprijs ALL700

2 Replies to “Het Marubi Museum: het Fotomuseum van de Balkan”

Geef een antwoord

Note: Comments on the web site reflect the views of their authors, and not necessarily the views of the bookyourtravel internet portal. You are requested to refrain from insults, swearing and vulgar expression. We reserve the right to delete any comment without notice or explanations.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn ondertekend met *