Lezha Skanderbeg Mausoleum

Levendig Lezha, Nationale held Skanderbeg en de Liga van Lezha

Levendig Lezha 

Het stadje Lezha heeft ruim 15.000 inwoners en ligt aan een zijarm van de rivier de Zwarte Drin, die door de stad stroomt en daarna in de Adriatische zee uitmondt. De nabijheid van de haven van Shëngjin en de ligging aan de nationale weg tussen de Montenegrijnse grens naar het noorden en Tirana naar het zuiden maken de stad aantrekkelijk voor industrie en bedrijven. De meerderheid van de inwoners van Lezha komt tegenwoordig uit de nabije regio’s Zadrima, Mirdita en de Albanese Alpen. Lezha is voornamelijk katholiek (75%); de andere 25% is moslim. 

Lezha uitzicht op Lezha en kust vanaf fort
Uitzicht op Lezha en kust vanaf het fort van Lezha.

Skanderbeg Mausoleum 

Sinds 1981 heeft Lezha een goedbezochte toeristische trekpleister in haar centrum, het mausoleum van Skanderbeg. Het staat op de plaats van de ruïnes van de 15de eeuwse Sint Nicolaas kathedraal, waar in 1444 de Liga van Prizren bij elkaar kwam en waar – volgens de 15de-eeuwse historicus Marin Barleti – Skanderbeg in 1468 werd begraven. In 1479 veroverden de Turken al plunderend de stad, braken zijn graf open, stalen zijn beenderen en maakten er amuletten van omdat die kracht zouden geven. Het huidige smaakvolle, lichte mausoleum uit 1981 is een geslaagd ontwerp van beeldhouwer Odhise Pascali en architect Latif Lazimi. Na het passeren van de entree sta je ineens in een deels open ruimte tussen lage muren van de herbouwde oude kathedraal. Op donkergrijs marmer liggen kopieën van de helm en het zwaard van Skanderbeg. Op een mozaïek is zijn schild met het wapen, de dubbele adelaar, te zien. Aan de muren hangen vijfentwintig bronzen gedenkplaten met afbeeldingen van de vele veldslagen die hij met de Ottomanen leverde.

Het embleem van het liga van lezha
Het embleem van het Liga van Lezha.
Lezha Skanderbeg Mausoleum exterieur
Het Skanderbeg Mausoleum in Lezha.

Vanaf 2004 is de oude Akropolis van Lissus naast het Skanderbeg Mausoleum uitgegraven. Duitse archeologen hebben hier jarenlang ’s zomers opgravingen gedaan, met verrassende resultaten. Er kwamen Griekse, Romeinse en vroeg-Byzantijnse gebouwen en tombes tevoorschijn. Zo zijn kademuren van de vroegere haven aan de Drin blootgelegd die bewijzen dat Lezha vroeger een haven van betekenis was. De meest interessante vondst is een complete Illyrische stadstoren uit de 4de eeuw v.Chr. met grote polygonale steenblokken, een unieke ontdekking. Het is de grootste toren die tot nu toe is gevonden.

Obelisk Liga van Lezha

Dit monument aan het Besëlidhja-plein herinnert aan de oprichting van de Liga van Lezha op 2 maart 1444. Die vergadering in de kathedraal van St. Nicolaas is een van de belangrijkste historische gebeurtenissen in Albanië geweest. Skanderbeg riep deze vergadering bijeen om alle Albanese vorstendommen te verenigen. Als gevolg daarvan werd het allereerste Albanese leger onder zijn leiding opgericht. De Obelisk, die de historische datum van de vergadering in bronzen letters weergeeft, is trapeziumvormig, omringd door acht zwaarden en versierd met de beroemde geitenkop-helm en het schild van Skanderbeg.

 

Lezha Skanderbeg Mausoleum exterieur
Exterieur Skanderbeg Mausoleum in Lezha

Skanderbeg: nationale held van Albanië

Skanderbeg (1405-1468) werd als Gjergj Kastrioti geboren als zoon van een landeigenaar uit de streek Dibra. Zijn vader, Gjon Kastrioti, had vanaf 1405 tegen de Ottomanen gevochten, maar moest zich uiteindelijk overgeven. Als teken van onderwerping moest hij zijn vier zoons naar sultan Murad II zenden. Gjergj kwam in 1423 aan het Ottomaanse hof in Edirne terecht, waar hij intensieve militaire training kreeg, de islam als godsdienst aannam en zijn naam veranderde in Iskander (Alexander). Hij nam in het leger van de sultan deel aan verschillende expedities in de christelijke gebieden. Hij deed dat goed en kreeg als beloning de titel bey. Vandaar de naam Skanderbeg (Iskander Bey). In 1432 won hij het vertrouwen van sultan Murad II en werd commandant van het fort Kruja, met een groot aantal troepen onder zich. Zijn vader werd in 1442 door de sultan vergiftigd en Skanderbeg werd daarna op expeditie naar Hongarije gestuurd. Als echte Albanees moest hij zijn vaders dood wreken. In 1443 liep hij tijdens een gevecht in Niš tegen de Hongaren van János Hunyadi over naar de andere partij. Driehonderd Albanezen in dienst van de sultan volgden hem. Hij heroverde het Ottomaanse fort Kruja en vestigde zich daar. Zijn vlag – de zwarte dubbele adelaar – die later de Albanese vlag zou worden, wapperde vanaf fort Kruja. Skanderbeg heroverde in een maand tijd de meeste vestingen die zijn vader had bezeten. 

Lezhe, mausoleum Skanderbeg
Het interieur van het mausoleum van Skanderbeg in Lezha.
kruja museum-muurschilderij-binnen
Muurschilderij van Skanderbeg’s veldslag in het museum van Kruja.
close up Zwaard en helm van Skanderbeg, Wenen
Zwaard en helm van Skanderbeg, Wenen

In 1444 kozen de Albanese vorsten hem tijdens een conferentie in Lezha (Alessio, destijds Venetiaans grondgebied) tot hun leider. De Liga van Lezha bundelde de krachten van alle Albanese edelen, de Arianiti’s, Dukagjini’s, Spani, Topia’s, Muzaka’s en de leiders van de vrije Albanese vorstendommen in de bergen. De aanwezigen besloten om gezamenlijk tegen de Ottomanen te vechten, daarbij gesteund door de republiek Venetië. Het succesvolle verzet van de Albanezen tegen de Ottomanen onder Skanderbeg duurde van 1445 tot 1468, tot Skanderbegs dood. Daarna viel de coalitie uiteen en bezetten de troepen van de sultan het land.

Geschiedenis van Lezha

De stad Lezha was in de oudheid bekend als Lissus, een Illyrisch piratennest en een in 385 v. Chr. door Dionysius I van Syracuse gestichte Griekse kolonie. In het Hellenistische tijdperk werd Lissus een belangrijke stad door de gunstige ligging aan handelsroutes en een haven. In 168 v. Chr. koloniseerden de Romeinen Lissus en na de splitsing van het Romeinse Rijk hoorde het voor een lange periode bij het Byzantijnse Rijk. De stad bleef een goede positie als handelsstad en haven houden ook toen ze in de 14de eeuw in handen kwam van de Republiek Venetië en de naam Alessio kreeg. In 1444 wist Skanderbeg de Albanese prinsen te verenigen in de Liga van Lezha om zo samen tegen de Ottomanen te vechten. Het lukte de Albanese strijders door dit verbond de krachten te bundelen en de sultan en zijn troepen op afstand te houden, maar eind 15de eeuw moesten ze definitief opgeven. In 1522 werd de stad Ottomaans gebied en dat zou ze ruim 400 jaar blijven. De naam van de stad werd Les. Met de sterke positie als handelsstad ging het bergafwaarts; Les verloor in de loop van de tijd – net zoals het dichtbij gelegen Shëngjin – haar positie als belangrijkste havenstad aan de nabijgelegen stad Shkodra. 

 

Nog meer bezienswaardigheden in Lezha:

 Fort van Lezha 

Het grote en ovale fort van Lezha torent hoog boven de stad uit. Het ligt op 180 m, vijftig meter hoger dan het Fort van Rozafa in Shkodra. Het antieke fort heeft Illyrische muren uit de 6de tot 4de eeuw v.Chr. In 1440 hebben de Venetianen het fort versterkt en in 1522, na de Ottomaanse verovering, is het herbouwd. Interessante plaatsen om te bezoeken zijn de ruïnes van de Ottomaanse gebouwen, zoals de moskee, de toren van de zuidoostelijke muur met een Romeinse boog en de Illyrische toren aan de zuidelijke muur. Het fort is cultureel monument en biedt prachtige 360o-uitzichten op de bergen, de stad Lezha en de Adriatische Zee.

Lezha Byzantijnse muur
Lezha, Byzantijnse muur.
Fort van Lezha muur
Overblijfselen van de muren in het fort van Lezha.

Monument en bibliotheek Gjergj Fisha 

Tegenover het mausoleum staat een groot bronzen standbeeld van priester Gjergj Fishta, dat hier in 2014 is geplaatst. Beeldhouwers uit Tirana zijn stellig van mening dat het brons voor dit beeld van Fishta afkomstig is van het in 1991 door studenten omgetrokken standbeeld van Enver Hoxha op het Skanderbeg-plein. De stadsbibliotheek van Lezha achter het standbeeld draagt ook Fishta’s naam. 

Lezha Gjergj Fishta monument
Lezha, monument van Gjergj Fishta.

Franciscaner kerk Zoja Nunciata

Als je met je rug naar het Skanderbeg mausoleum staat zie je in de verte, op een heuvel aan de overkant van de rivier, een enorme orthodoxe kathedraal. Merkwaardig want in deze voornamelijk katholieke regio zijn amper orthodoxe gelovigen; de meeste orthodoxen wonen in het zuiden. En Shkodra en Tirana hebben ook al een grote Albanees-orthodoxe kathedraal…

Dit is een franciscaner klooster en kerk hoog op de heuvel met uitzicht op de stad. Franciscaan Gjergj Fishta nam in 1933 het initiatief een klooster en kerk te bouwen op de fundamenten van het oude franciscaner klooster ‘Zoja Nunciata’ uit de middeleeuwen. Dat nieuwe kloostercomplex functioneerde tot net na de Tweede Wereldoorlog. Toen confisqueerden de communisten klooster en kerk, sloten de kerk en maakten van het klooster een kinderziekenhuis. Na het anti-religiebesluit van 1967 veranderde de kerk in een stal, werkplaats en kazerne. Meteen na de val van het communisme werd in de kerk weer de mis opgedragen, bijgewoond door een grote menigte. Kerk en klooster zijn gerenoveerd en in 1996 werd de gerestaureerde kerk ingewijd.

Lezha Mausoleum exterieur
De muren van het St. Nicolaaskerk in Lezha.

Een ander uitstapje: Coöperatie Artizane Zadrima

Een andere uitstapje in de stad van nationale held Skanderbeg, is misschien de vrouwen textiel coöperatie Artizane Zadrima van Tereza Gega. Ik ben hier vaker geweest en had bestellingen van vriendinnen en kennissen voor geborduurde sjaals en textiel. Tereza en haar team hebben het zwaar tijdens corona. Teveel voorraad en te weinig verkoop. Ik heb flink wat bij haar ingekocht.
tereze gega artizanale zadrima
Albanese klederdracht gemaakt door Artizanale Zadrima.

3 Replies to “Levendig Lezha, Nationale held Skanderbeg en de Liga van Lezha”

Geef een antwoord

Note: Comments on the web site reflect the views of their authors, and not necessarily the views of the bookyourtravel internet portal. You are requested to refrain from insults, swearing and vulgar expression. We reserve the right to delete any comment without notice or explanations.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn ondertekend met *