Badplaats Saranda In De Lente

Met het uitbreken van de onverwachte vroege lente in Nederland afgelopen weekend dacht ik met weemoed terug aan de lente van een jaar geleden. Net voordat corona uitbrak en alle buitenlandse vakanties onmogelijk maakte, logeerde ik een paar dagen met een vriendin in de badplaats Saranda in het zuiden van Albanië. We waren na een paar grijze regenachtige dagen in Tirana wel toe aan zon en zagen dat die in Saranda volop scheen.

’s Zomers is Saranda een drukke toeristische badplaats met overvolle stranden en een stevig nachtleven, maar zo buiten het seizoen was het rustig. We logeerden in een eenvoudig en goedkoop hotelletje aan de boulevard.

 

We gingen meteen na aankomst dineren in het enige restaurant dat open was. Restaurant Limani was al 25 jaar een warme en prettige oase waar je iedereen die in Saranda verblijft treft. Ze draaien goede muziek- ik hoorde tot mijn verrassing Sting’s melancholieke An Englishman in New York- en hebben een uitstekende kaart met verse vis-specialiteiten. Minpuntje: geen Albanese wijn. Dan maar witte Venetiaanse wijn bestellen bij onze verse gegrilde zwaardvis en zeevruchten schotels met gegrilde groenten. De ober bracht na de maaltijd een typisch Albanese schaal met vers fruit dat in plakjes was gesneden. Appel, kiwi, sinaasappel met tussendoor rode granaatappel-pitten. Kleurrijk en vreselijk lekker.

 

 

De volgende dag was het echt lente: 15 graden en een strakblauwe lucht. Ik genoot vanaf mijn balkon van een schitterend uitzicht op de zee, de haven en de boulevard. Mijn vriendin moest werken en had afspraken, we zouden elkaar ’s avonds in restaurant Limani weer zien. Ik was de afgelopen twee jaar niet meer echt in Saranda geweest; en ook alleen op doorreis en vond het interessant om te kijken welke veranderingen me opvielen. Saranda is een mooie stad, gelegen aan de voet van glooiende heuvels en met een overzichtelijk centrum. Qua wegen een lange flaneerboulevard langs zee, met parallel daaraan twee lange straten die vanwege de heuvels iets hoger liggen waardoor alle tussenstraatjes trappen hebben wat een aantrekkelijk effect geeft.

 

Boulevard wordt waterfront promenade 

Ik liep eerst de hele zeeboulevard af: van de ferryhaven tot aan de zuidelijke stranden die natuurlijk leeg waren. De stenen boulevard die in de jaren negentig was aangelegd, omzoomd door majestueuze palmbomen, trok zo s’ ochtends vroeg nog maar weinig wandelaars.

 

 

Het was niet zo verwonderlijk dat overal in Saranda nieuwe restaurants en cafe’s waren bijgekomen, vooral visrestaurants en cocktailbars. Vanaf 2010 had het Albanese toerisme zich explosief ontwikkeld. Saranda was vanwege haar prachtige stranden en goede partyscene in de zomer heel erg populair bij jongeren. En vanuit Korfoe in Griekenland kwamen tijdens het seizoen elke dag nog eens honderden buitenlandse toeristen per ferry de haven binnenstromen die per bus een excursie maakten naar de Grieks-Romeinse opgravingen van Butrint ten zuiden van Saranda. 

Op het meest zuidelijke gedeelte waren grote gedeelten van het strand afgezet; overal lagen stapels stenen. Al snel bleek wat hier in 2020 en 2021 ging gebeuren: vervanging en verlenging van de bestaande promenade genaamd ‘Naim Frasheri’ van de firma Fusha. (Naim Frasheri is de naam van een belangrijke intellectueel uit de Albanese Renaissance in de 19 de eeuw, hij heeft enkele jaren in Saranda gewoond). Net als al eerder in Durrës en Vlora was gebeurd werd de hele zeeboulevard grootschalig gerenoveerd. 

Op diverse banieren met ‘artist’s impressions’ was goed te zien wat het resultaat van al die werkzaamheden zou zijn: een brede spierwitte stenen strip langs de stad. Op de boulevard stonden enorme marmeren beelden van schelpen en paarden klaar die een plek moesten krijgen op die nieuwe strandboulevard. Op een recent youtube filmpjes in de herfst van 2020 zag ik overal betonmolens. Het project is waarschijnlijk afgerond voor het zomerseizoen van 2021.

 

 

 

 

Noordelijke landtong

Vervolgens liep ik naar het noordelijk deel van de stad, vroeger een lege landtong aan de rand van de stad waar in de jaren zestig en zeventig de uitbreiding van de stad plaatsvond. Gewone en politieke gevangenen moesten hier tientallen woonkazernes bouwen. Na 1990 werd deze landtong in snel tempo en ongecontroleerd – zonder inzet van planologen- volgebouwd. Ik wilde kijken of ik het communistische woonblok waar ik in 1994 had gelogeerd terug kon vinden. De bebouwing met nieuwe huizen, hotels en restaurants was zo enorm toegenomen dat ik niet veel herkende. Toch was het leuk om zo over de lege straten te slenteren, alle winkels te bekijken, zo te zien verkocht iedereen ’s zomers excursies, duikuitrustingen, surfspullen en badpakken. Af en toe was er nog een cafeetje intact waar een paar oude vissers zaten te drinken en hun vangst verkochten aan buurtbewoners. De nieuwe hotels en de vele hotels in aanbouw – hele straten waren betonnen bouwputten – vielen in de categorie zeer luxe, minstens drie sterren. Jammer dat ze zo dicht ze op elkaar stonden. Dan ook nog in fletse kleuren en met overvloedig gebruik van witte gipsen ornamenten zoals vogels en klassieke figuren en paarden.

De oude verlaten huizen die er nog stonden waren het mooist, verval kan prachtig zijn, vooral als de verwaarloosde tuinen vol palmbomen en bomen vol rijpe knalgele citroenen staan.

 

 

Ik herinnerde mij van de jaren negentig dat hier toen nog geen zandstranden waren; je moest ongemakkelijk over rotsblokken en stukken beton klimmen om te kunnen zwemmen. Nu zag ik bij de nieuwe hotels overal kleine zandstrandjes met strooien parasols. Het was niet moeilijk om je voor te stellen dat barmannen hier ’s zomers tientallen pina-colada’s schonken voor luie toeristen op ligbedden. 

Het communistische woonblok van toen kon ik niet meer terugvinden; er was teveel nieuwe hoogbouw tussen gekomen, al was het stratenplan nog wel intact. Ergens zag ik een vaag bekend kruispunt en kruidenierswinkeltje. Ik dronk een cappuccino op het terras van een leuke nieuwe koffiebar aan de Rruga Mitat Hoxha, met uitzicht op het ferrykantoor. In een snackbar bestelde ik later een lunch bestaande uit brushull (stevige quiche van spinazie met rijst en kaas) en een glas ayran, Turkse zoute karnemelk.

 

 

 

Ferryhaven 

In de ferryhaven lagen maar een paar schepen. ’s Zomers was het hier enorm druk met toeristen van en naar Korfoe. De Finikas Lines/Hellas Lines regelt de boottochten van een naar de Griekse haven van half mei-half september; het echte hoogseizoen is juni, juli en augustus. 

Voorbij hotel Palma vlak naast de haven vertrekt ’s zomers elk uur een bus naar Butrint, zodat de dagjesmensen uit Griekenland na een wandeling over de boulevard meteen door kunnen reizen. Verstandig, want zowel de schitterende tocht naar Butrint via de badplaats Ksamil, de opgravingen, het Butrint-museum en de ruïnes van de kastelen van de beruchte en beroemde 19de eeuwse Albanese leider Ali Pasja zijn de moeite waard.

Naast de bushalte zag ik een overkapping: een klein en schilderachtig groente-, fruit- en kruiden-marktje. De verkopers achter kraampjes hadden vanwege de zon hun gewatteerde jassen uitgedaan. Ze vertelden me dat ik de enige toerist was vandaag en verleidden me charmant om toch vooral wat te kopen. Natuurlijk! Ik kocht een lange streng gedroogde vijgen van een aardige moeder met dochter.  Ze stonden in een mooie kleurrijke kraam, met oranje en rode gedroogde pepers, bossen grijze bergthee (çaj mali) en grote potten honing in allerlei kleuren: van lichtgeel amber tot diep donkerbruin. Ik zag op deze markt voor het eerst duurzame tasjes van plastic om vaker te gebruiken voor groente: met knal-orange wortels en felgroene prei. 

Voor de markt stond een koopman die tientallen groene potplanten had uitgestald; hij verkocht ze zo vanuit zijn bestelwagen. Ook een tamelijk nieuw fenomeen. In de jaren negentig waren er geen verse snijbloemen en potplanten; je kon als je bij iemand op bezoek ging alleen maar plastic bloemen kopen. 

 

 

 

 

Langs leuke kleine restaurantjes met tuinen en terrassen met bloeiende mimosa bomen en tulpenbomen liep ik terug naar het centrum. Ik zag bijzondere kledingwinkels, kappers die uithangborden hebben met fantastische typische ‘Balkan’ herenkapsels en opvallend veel nagelsalons. Vlak bij de bussen naar Tirana en de toeristische informatie – met een top tien van alle bezienswaardigheden van de stad- liggen de opgravingen van een vroegchristelijke basiliek die in de 4e/5e eeuw is getransformeerd tot synagoge. Het is een van de vele archeologische schatten van Saranda en omgeving. Het terrein is afgezet maar goed te bekijken van een afstandje. 

 

Door het heerlijke groene Rinia (jeugd) park naast het busstation teruglopend naar de zeeboulevard zag ik in een plantsoen aan de Rruga Skanderbeg een opvallend standbeeld van een vrouw staan. Het was een bekend profiel, ik kende haar. Het was een buste van Hillary Clinton. De eigenaar van het leuke kleine visrestaurantje – gevestigd een een oud huis, met roze muren- tegenover het parkje weet niets van de ontstaansgeschiedenis. Later zocht ik het beeld op internet op. Het bleek een actie van de vorige progressieve vrouwelijke burgemeester van Saranda te zijn, toen Hillary in 2016 presidentskandidaat was. Albanie is zeer pro-Amerika, net als Kosovo en Hillary’s echtgenoot Bill Clinton heeft in beide landen standbeelden. Toen er na de gemeenteraadsverkiezingen een nieuwe burgemeester kwam haalde hij het beeld weg maar dat stuitte op veel weerstanden. Het staat er nu weer in alle glorie.

 

 

Archeologisch en etnografisch museum 

De volgende dag bezocht ik twee kleine musea in Saranda: het etnografisch museum en het archeologisch museum. Het archeologisch museum was klein, ouderwets en een beetje stoffig en vooral interessant vanwege een zeldzaam Byzantijns mozaïek uit de 6de eeuw dat ooit in het oude postkantoor werd gevonden. Het postkantoor werd museum en het mozaïeken blijven liggen. Ik fotografeerde het mozaïek en ook enkele verkleurde foto’s van de vele archeologische sites in de omgeving van Saranda zoals Santa Quaranta, Finiq en Mesopotam. Die had ik recent al uitgebreid bezocht. 

Het Etnografisch museum was een mooi opgeknapt traditioneel huis van drie verdiepingen aan de boulevard, met uitzicht op zee. Naim Frasheri had hier in het begin van de19de eeuw een paar jaar gewoond, er hing een plaquette aan de gevel met zijn naam. Ik kwam goed aan mijn trekken qua fotografie want er waren heel veel foto’s van het oude Saranda te zien. Vooral de uitgebreide fotocollectie van de fotograaf Luan Qendra, die zijn hele leven zijn geboortestad had gefotografeerd, was erg aardig, er hingen honderden foto’s van zijn hand in het museum en de rest zat in dikke foto-albums die ik ook allemaal doornam. 

 

 

 

Op de derde dag in Saranda dineerden mijn vriendin en ik in restaurant Limani met een bekende dichter – overdag is hij lid van de kustwacht – uit Saranda, Dash Malo. Er zijn grote schotels met vis, gegrilde groenten, salades en gebakken kaas met tomaat uit de oven. Lekkere koele witte Albanese wijn, speciaal voor ons ingekocht omdat we daarom gevraagd hadden.

De stemming aan tafel is geanimeerd. Dash Malo spreekt goed Engels en hij vertelt uitgebreid hoe het met de cultuur in Saranda zit. Voornamelijk literatuur en muziek & dans, geen film. Ik vraag hem om spannende verhalen over smokkelen van drugs – hij zit immers bij de kustwacht!- maar Dash heeft een bureaufunctie en kan en mag weinig over zijn werk vertellen. Ik vergeet helemaal te vragen of hij het boek van Kadare over Florian Mazrek heeft gelezen. Jammer!

Daarom tot slot een Leestip:

Ismail Kadare Leven, spel  en dood van Florian Mazrek uit 2004.

Uitgeverij Van Gennep, vertaling uit het Albanees Roel Schuyt. Deze roman leest als een thriller en speelt zich af in de laatste jaren van de communistische tijd. Locatie is Saranda en in het bijzonder het toenmalige Albturist staatshotel Butrint (dat hotel staat er nog, is alleen ingrijpend luxe gerenoveerd). Het boek gaat over de paranoia van die tijd, het over zee willen vluchten naar het westen en verraad. Bizar verhaal. Een Nederlandse toerist speelt een bijzondere rol in de ontknoping.

 

Bezoekt u Saranda in de zomermaanden of wilt u liever een zon-zee-strand vakantie? Er is volop keus in Saranda. Wij bevelen Premium Resort Santa Quaranta aan die u tevens via onze website kunt boeken.

Meer weten over Saranda? Lees: Vijf zomers in kuststad Saranda

Lees ook onze blog over badplaats Ksamil.

Benieuwd naar de mooiste stranden tussen Saranda en Qeparo? U vind ze via deze link.