De mooiste stranden van het Albanese Riviera tussen Sarande en Qeparo

Dit is het derde deel in de zomer serie:

De Stranden van Albanië

Ik ben begonnen in het zuiden -de grens met Griekenland- en reis van zuid naar noord. Ik eindig in Velipoja aan de grens met Montenegro in het noorden. De eerste twee afleveringen gingen over de stranden van Ksamil – en die van Saranda. In dit blog vertrek ik uit Saranda en reis over de schitterende bergachtige kustweg SH8 langs zes dorpjes en stranden naar Qeparo, waar mijn vierde blog aan gewijd zal worden. Tachtig kilometer, door de dorpjes Nivicë, Shën Vasil, Lukovë, Piqeras, Fterre en Borsh. Deze dorpjes liggen hoog, in de bergen, op een of twee kilometer afstand van de stranden langs de kust en vanuit de balkons van de huizen in de dorpen heb je een schitterend uitzicht op de stranden. Griekstalige orthodoxe dorpjes en Albanees-talige moslim dorpjes wisselen elkaar af.

Sightseeing met de taxi 

Lang geleden reed ik dezelfde route als nu. Met een taxi. Ik was naar Korfoe gevlogen en naar Saranda gevaren en zou me bij vrienden aansluiten die al een week logeerden in Himara, een beeldschoon dorpje aan de Albanese Riviera. In de haven van Saranda zag ik geen enkele bus staan; er ging er wel een maar die was al om zes uur ’s ochtends vertrokken. Hoe kwam ik in Himara? Ik had geen zin in een overnachting in Saranda.

Er stond een gammele taxi en de aardige chauffeur wilde me graag voor 10 dollar naar Himara brengen. Ik stapte in, de chauffeur schoot meteen de bergen in en ik maakte via de slechte kustweg een heerlijke autorit die me langs alle dorpjes van de Albanese Riviera voerde. De chauffeur stopte af en toe om koffie te drinken in morsige cafeetjes waar mannen rokend en raki drinkend over politiek praatten. Een paar weken later, op 1 oktober 2000, waren er locale verkiezingen. Dat betekende dat overal toeterende auto’s rondreden met wapperende Albanese vlaggen. Afhankelijk van hun voorkeur hingen naast de nationale vlag blauwe of rode vlaggen. Rood voor de Socialistische partij, blauwe voor de Democratische. Zo simpel was het. Ik zag vanuit de hoge kustweg schitterende, lege stranden liggen aan een azuurblauwe zee. Hier en daar stond nog een verdwaalde bunker op het strand; al waren de meeste twintig jaar na het einde van het communisme wel verdwenen. De chauffeur stopte op mijn verzoek op alle plekken met mooi uitzicht en dat waren er heel veel. Ik maakte wat foto’s van lege stranden, gezellige cafeetjes vol mannen en bracht de verkiezingskoorts in beeld. 

Anno 2021 zijn de juwelen van de Albanese Riviera natuurlijk goed ontwikkeld. Een blik op de websites van booking en airbnb en je ziet het al meteen: er zijn tegenwoordig voldoende accommodaties in deze dorpjes en aan de stranden. Je hoeft niet meer zoals vroeger in een slaapkamer bij particulieren te logeren; de inwoners van de dorpjes hebben geld verdiend in het buitenland en daarmee geïnvesteerd in nieuwe appartementen en guesthouses. 

Aantrekkelijk is dat het in deze dorpjes om redelijk kleinschalige complexen gaat met veel diversiteit en een eigen karakter ( b.v. houten chalets) met mooie groene tuinen en boomgaarden. De luxe hotels die hier aan het strand gebouwd zijn hebben ligbedden en parasols, zwembaden en uitstekende restaurants. Toch is dit deel van de kust, tussen Saranda en Qeparo, nog relatief rustig, het is niet zo druk als in Saranda en Ksamil en de schaal van de strandhotels is bescheidener. De natuur, fraaie bergen en heuvels in combinatie met fijne zandstranden, is adembenemend en qua cultuur heeft elke van de dorpjes wel een hooggelegen orthodoxe kerkje of oud kasteel in de omgeving liggen, met het bijbehorende uitzicht. Ik kan een verblijf in de mooie dorpjes tussen Saranda en Borsh van harte aanbevelen!

Het strand van Kakome 

Dertien kilometer ten noorden van Saranda kijk je vanaf de hoge bergweg zo op een fantastisch zandstrand diep beneden je. Dit is Gjiri i Kakomesë of Plazhi i Kakomesë, een strand in de vorm van een kom (of borst, gjiri = borst) dat geheel afgelegen ligt in een baai met de naam Kakome. Tijdens het communisme was de baai onderdeel van een militaire zone en het betreden van het strand streng verboden. De hele omgeving is mooi en groen en het strand is totaal verlaten. Afgezien van een lange stenen pier waar je vanaf kunt springen, is er niets te doen en daarom is het meestal een mooie en rustige plek. Het was ook na 1990 heel moeilijk om er te komen, er was niets te beleven en er waren geen voorzieningen: je moest zelf alles meenemen: water, eten, tenten en zonneschermen en badspullen. Dat is nog steeds zo.

Wel gaan in het seizoen vanuit de Saranda Marinehaven dagelijkse boottochten naar Kakome en andere verlaten stranden zoals Krorëza. Die tochtjes zijn niet goedkoop, omdat er vaak ook luxe lunches bij zitten. De beste manier om zelf naar Kakome Beach te komen, is met de auto gaan. Vanaf de hoofdweg richting het strand is er een goede geasfalteerde weg naar een bouwplaats  maar die is verlaten sinds alle bouwvergunningen zijn ingetrokken. Je moet dus je auto achterlaten en de laatste kilometer lopen om het strand te bereiken. 

Als alternatief kun je elke minibus (furgon) nemen vanuit Saranda die in noordelijke richting gaat en vragen om afgezet te worden bij Gjiri i Kakomesë, maar dan moet je helemaal vanaf daar naar het strand lopen en dat is ver. Tegenwoordig is langs de SH8 wel een guesthouse gevestigd die op de hoogte van de afslag naar het strand ligt.

Als je van wandelen houdt, kun je wat verder de heuvel op wandelen voor een geweldig uitzicht over Kakome Bay aan de linkerkant en een ander strand aan de rechterkant. Het andere strand heet Krorëza Beach en is alleen per boot te bereiken. Krorëz Beach en Kakome Beach behoren tot de weinige ongerepte stranden.

Manastiri i Shën Mërisë | Het Heilige Maria Klooster

Op een heuvel hoog boven de baai van Kakome staat een verlaten orthodox klooster. Je bereikt dat klooster via een korte wandeling over een pad dat begint naast waar de weg eindigt bij de ingang van de bouwplaats. Het is het Klooster van de Heilige Maria (Albanees: Manastiri Shën Mërisë), een uniek cultureel monument.

Het kerkgebouw heeft een drievoudige apsis en lijkt op de kruis-en-koepelmodellen van het pre-Ottomaanse tijdperk. Toch is deze kerk pas in de 17de eeuw voltooid, door dezelfde ambachtslieden die het mooie Maria-klooster in de buurt van Saranda hebben gebouwd. 

Shën Mërisë werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse Luftwaffe in brand gestoken. Een in leer gebonden exemplaar van 500 pagina’s van de evangeliën werd toen gestolen en belandde in het Louvre. De bel werd geschonken door de koning van Napels in 1695 en het opschrift “Opgedragen aan de kapiteins van Lukovë” verwijst naar de zetel van de feodale heer van het gebied.

De terrasvorming in Lukovë is in deze kuststrook werd – net als in Ksamil – vanaf eind zestiger jaren voortvarend aangepakt. Duizenden vrijwilligers – en gevangenen- hebben hier in het kader van de campagne ‘Maak de heuvels en begin even vruchtbaar als de vlakten’ terrassen aangelegd en tienduizenden bomen aangeplant. Tegenwoordig is het fraaie heuvelachtige gebied met de fruit- en olijfbomen verwaarloosd. De landbouwcoöperaties en staatsbedrijven zijn na 1990 opgeheven en veel Albanezen vertrokken naar Griekenland om er te werken. Slechts een enkele particuliere onderneming verbouwt hier nog Albanese citrusvruchten. 

Nivicë 

Het kleine mooie dorpje Nivicë van ongeveer 1000 inwoners wordt bewoond door een Orthodox Albanees-spekende meerderheid en een kleine Griekse minderheid. Hier zijn een paar accommodaties boven in het dorp, guesthouses met balkons waar veel buitenlandse toeristen de hele dag in verrukking blijven zitten. Bezoekers van rust komen hier goed aan hun trekken. Nivice is niet echt geschikt voor strandgangers, tenzij je dagelijks de expeditie naar het Kakome strand wilt ondernemen of naar andere stranden verderop wilt waarvoor je een heel stuk moet lopen langs een lange smalle en slechte weg.

Shën Vasil 

Tussen Nivicë en Lukove ligt Shën Vasil, een dorpje met een zeer oude plataan in het centrum, dat sinds 1990 weer haar oude naam terugheeft. In de jaren zeventig werd de naam van het dorp namelijk veranderd in Përparim (vooruitgang).  De regering bouwde er vele nieuwe appartementen-complexen voor de huisvesting van al die vrijwilligers en arbeiders (en gevangenen) die nodig waren voor het beplanten van fruitbomen op de heuvels in de omgeving. Er is hier beperkt toeristische accommodatie aanwezig. 

Aan de rand van het huidige dorp staat een mooi klein orthodox kerkje, waar het dorp haar naam aan te danken heeft, Agios Basilikus. 

Lukovë

Lukovë is een dorpje met nog geen 3000 inwoners, wordt omringd door heuvels waar op terrasvormige hellingen olijfgaarden zijn geplant en heeft een mooi en leeg zandstrand, omdat het zo moeilijk bereikbaar is, Shpella Beach. 

De accomodaties liggen uitsluitend in het dorp en als je ’s morgens na het ontbijt naar het strand zonder drukte wilt afzakken moet je een wandeling van ruim een km maken. Alle hotels en guesthouses hebben geweldige uitzichten, waar je van mooie zonsopgangen en zonsondergangen kunt genieten. Het is een perfecte plek voor reizigers die rust zoeken. 

Het Albanese toponiem Lukovë stamt uit het Slavisch en is afgeleid van de woorden Luk, Laka, Luka, wat betekent stromend water (weideland, rivierweide, natte weide langs een rivier). Het dorp is in het Grieks bekend als “Λούκοβο”.

Tijdens de Ottomaanse periode maakte Lukovë samen met het nabijgelegen Piqeras en Nivicë deel uit van het Himara-gebied en genoot toen tijdelijk een speciale semi-autonome status die de sultan binnen die regio had toegestaan. In 1798 werd Lukovë samen met aangrenzende dorpen in de regio ten zuiden van Himara aangevallen en geplunderd door de lokale Albanese leider Ali Pasha Tepelena. In de dorpen Nivicë en Shën Vasil vonden tijdens Pasen 1798 bloedbaden plaats waarvan orthodoxe inwoners het slachtoffer werden. In deze regio kwamen veel gevallen van gedwongen islamisering onder de lokale bevolking voor. Aan het einde van de 19e eeuw waren er echter al Griekse basisscholen in de dorpen Lukovë, Nivicë, Çorraj en Shën Vasil. Volgens een Oostduits onderzoek uit 1957 behoorden de dorpen Piqeras, Lukovë en Sasaj toen tot de Griekssprekende plaatsen aan de Albanese Ionische kust.

Lukovë, de centrum gemeente werd in 1991 bewoond door een meerderheid van de orthodoxe Albanezen (2076 of 82%) naast minderheden van moslim Albanezen (250 of 12%) en Grieken (150 of 6%). De dorpen Borsh, Fterrë en Sasaj werden uitsluitend bevolkt door moslim-Albanezen.

Fterre

Fterrë is een piepklein dorpje landinwaarts, liggend aan de weg van Borsh naar Vlorë. Het ligt in een zijdal van de Albanese Rivièra, in de regio Kurvelesh en 10 km ten noordoosten van Borsh. Het dorp wordt uitsluitend bewoond door moslim Albanezen.

Fterrë ligt 200 tot 250 m boven de zeespiegel op de westelijke helling van de Lajthi berg (1418 m). De hoogste bergtop in dit gebied is de Gjeshnikoshi (1478 m) en de laagste de Leka (315 m). Er zijn hier ook tal van karst-bronnen en zes grotten. Fterrë werd voor het eerst genoemd in 1431 in oude kerkelijke geschriften. Het dorp bestond toen uit twaalf – welgestelde – gezinnen. In 1583 was het bezet door de Ottomanen die in hun documenten spraken over 24 families en in latere jaren over 45 uitgebreide families. 

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 werd het dorp verwoest tijdens de opmars van het leger van Griekenland, dat Albanie vanuit het zuiden binnenviel. De dorpelingen, die toen naar de omgeving van Vlorë waren gevlucht, herbouwden hun dorp in 1916, toen het Griekse leger zich terugtrok uit Albanië. Voor de Tweede Wereldoorlog werd een deel van het dorp weer verwoest door Italiaans artillerievuur tijdens de Grieks-Italiaanse oorlog. Veertig huizen werden vernietigd. Het aantal families in het dorp, dat in de loop der eeuwen was uitgegroeid tot 114 in 1990, raakte daarna door de massale emigratie naar Griekenland veel families kwijt. In 2004 waren er nog maar 50 families die permanent in Fterre leefden.  

 

Piqeras

Het dorp Piqeras is bij Albanese historici bekend als de geboorteplaats van de Albanese nationale held Vasil Laçi. De jonge patriot Laçi probeerde Victor Emmanuel III, de koning van Italië die Albanie bezet had te vermoorden, toen hij een bezoek aan Tirana bracht en in Hotel International verbleef. Laçi was speciaal voor zijn daad gaan werken in het hotel en pleegde de aanslag in Albanese klederdracht. Hij slaagde er echter niet in raak te schieten. De aanslag mislukte en Laçi werd ter dood veroordeeld. Hij werd een nationale held; Enver Hoxha bezocht regelmatig Laci’s moeder en het grafmonument in Piqeras.

Piqeras is een bergdorp maar ligt minder hoog dan de dorpen in de omgeving, op 225 meter. Het heeft ruim 1000 inwoners en wordt bewoond door een grote orthodoxe Albanese meerderheid (991) met een minderheid van 100 moslim Albanezen en 50 Grieken.

Piqeras bezit een heel rustig en niet al te groot zandstrand met simpele voorzieningen. Op dat strand staat Buna Beach Resort, een vakantiecomplex met eenvoudige houten huisjes, en langs het smal riviertje een nieuwe modieuze ‘Glamping’, tenten met echte bedden en ventilatoren en hangmatten in de bomen.  Alle andere accommodaties liggen in het dorp Piqeras zelf, langs de SH8, en dat betekent dat je als gast een schitterend uitzicht op zee hebt vanaf de terrassen van je hotel of guesthouse maar dat je meer meer tijd moet uittrekken om bij de stranden te komen: het rustige – want alleen te bereiken via een lange slechte weg – Buna Beach ten zuiden van het dorp of het drukkere Borsh strand ten noorden van Piqeras. 

 

Borsh 

Het dorp Borsh is er trots op dat ze de langste kustlijn heeft van alle dorpen aan de Ionische kust. Het klopt en die zee is ook nog aquamarijn-blauw van kleur en zeer uitnodigend. Borsh is echt een must als je strandliefhebber bent. Borsh ligt veel dichter aan het strand dan de bergdorpjes Piqeras, Lukovë en Nivicë. Het is er erg mooi, een grote groene vlakte met pittoreske olijfgaarden ligt achter de stranden, op de achtergrond liggen de bergen. Er zijn in Borsh veel accomodaties, waarvan een flink aantal direct aan het strand ligt. Borsh is een dorp met in meerderheid Albanese moslims.

Het kasteel van Borsh

Er is ook een oud-Borsh, een burcht die veel hoger ligt en een stuk verder het binnenland in. Vele bezetters van Albanië hebben door de eeuwen heen deze burcht bezet. Breng een bezoek aan deze plek; het is na een flinke wandeling een heel geschikte plek om even te mijmeren en te genieten van het prachtige panorama.

Het Borsh-kasteel is gebouwd op de ruïnes van de gelijknamige oude stad, 3 km ten noordwesten van Borsh. Het ligt op ongeveer 500 meter boven de zeespiegel. De versterkte muren rond het kasteel zijn maar liefst 10 meter hoog. De burcht werd al in de Illyrische periode, de 3de/4de eeuw voor Christus, op deze strategische locatie gebouwd, als verbinding tussen het Cerunian (het huidige Llogara) gebergte en de zee. Tegenwoordig zijn in het kasteel prachtige ruïnes van de oude muren te zien, die afkomstig zijn van vroegere beschavingen waaronder de Romeinen, de Byzantijnen en de Ottomanen. De burcht stond in de middeleeuwen bekend als het kasteel van Sopot. Die naam had het ook al in de beroemde memoires van Anna Komnena, dochter van de Byzantijnse keizer Alexios I Komnenos in het jaar 1192.

The castle’s heyday began during the reign of the local Albanian ruler Ali Pasha Tepelena, in the late 18th and early 19th centuries. During this period, the Haxhi Bendo Mosque was built within its walls, the only mosque on the entire Albanian Riviera. It is distinguished from other mosques by its special stone construction and relatively large dome. The mosque is still in good condition despite the fallen (or destroyed by the communists in 1967?) minaret.

 

All along the coast: thatched parasols

Everywhere along the Albanian Riviera you see huge reed parasols on the beaches.  In July 2021, the Albanian TV channel ABC News made an item to explain who makes these characteristic parasols.  In the report you see Faik Shosgari, or as he is also called, uncle Faik of the parasols. Together with his entire family, he started making reed parasols. It is a job that the family has been doing for 15 years, they provide the entire coastline from Vlora to Ksmail with parasols. “We did not learn this trade, but we inherited it from the elders. We are a family of 10 and we all work. Almost all our lives we have done the same work, parasols, cans, baskets or art,” says Faik.  “Now we work on the beaches for about 2 or 3 months,” he says. Two people take part in the preparation of a parasol. The work starts early in the morning and ends in the afternoon. Faik shows that about four parasols can be set up. “Parasols always have to be worked in pairs. We work from morning till evening and we can produce 4-5 parasols per day,” he says.

The work to prepare these parasols begins in winter. “The start of a tent begins in December when we expect materials such as reeds and special herbs and then the work begins. There are also cases when an owner comes to order 100 parasols. We have been preparing the material since December and we organize 10-15 people and during 10 days we realize these 100 tents,” he says. The thatched parasols on beaches that have been made in recent years have been well received and have increased the interest of those who manage the beaches.