Ik reisde de afgelopen week met twee vrienden twee dagen door de zeer rustige Zadrima, een prachtige vruchtbare groene vlakte in Noord-Albanië, omringd door lage bergen. Heel ver weg liggen bergen met besneeuwde toppen: de Albanese Alpen. Op de slingerende weg ten noorden van Lezha liggen enkele kleine dorpjes die een kort bezoekje meer dan waard zijn zoals Kallmet, Fishtë, Kajnë.

 

 

Zadrima is aantrekkelijk voor toeristen: je vindt er rust, verlatenheid, echt platteland, boeren met kuddes schapen, koeien en kalkoenen, wijngaarden op de hellingen van de heuvels, restaurant Mrizi i Zanave (het beste landelijk restaurant van Albanië), geïsoleerd liggende huizen, prachtige wit met rode klederdrachten, kleine kerkjes op heuveltoppen.

We bezochten de drie dorpjes in Zadrima: Fishta, Krajne en Kallmet, dineerden en overnachtten in het restaurant/hotel Mrizi i Zanave in Fishta. In oktober zijn er door corona amper buitenlandse toeristen en is de rust helemaal voelbaar.

Zadrima is overigens ook heel interessant voor geschiedenis-liefhebbers: Vele sporen van middeleeuwse staatjes met bijzondere wetten (de Kanun van de feodale Lek Dukagjini), een zeer katholieke streek met tientallen middeleeuwse kerken en kloosters, de geboorteplaats van priester en dichter Gjergj Fishta, het religieus verzet tegen de Turkse bezetters en later tegen de communisten. (Daarover een andere keer).

 

Mrizi i Zanave versiert de muren met vormen van traditioneel bestek

 

EEN AVOND IN FISHTA

Fishta, een rustig Albanees dorp in het district Lezha, is de basis van Slow Food-scene in Albanië. Na een korte tocht door heuvels en wijngaarden met uitzicht op hoge bergen kom je in het dorp Fishta bij Mrizi i zâneve, een landelijk restaurant en met internationale bekendheid. Bij de ingang staat een authentieke betonnen bunker uit de Hoxha-tijd en in de tuin staan olijf-, vijgen- en granaatappelbomen.

Fishta is de geboortestad van de schrijver en priester Gjergj Fishta (1871-1940). Het dorp Fishta is trots op hem: in Mrizi i zâneve hangen diverse portretten en foto’s van Fishta en zijn boeken liggen overal in de eetzaal. Plaquettes met regels uit zijn poëzie staan overal op het terrein. Het restaurant is genoemd naar een boek met zijn epische poëzie uit 1905, Mrizi i zâneve (Schuilplaats van de feeën).

Toen we aan kwamen rijden zaten er, het was begin oktober, nog groepjes jongeren buiten in de tuin, tussen de fruitbomen, op houten banken. Mrizi heeft een groot terras dat bestaat uit een glooiende heuvel met brede terrasvormige trappen. Het was al wat later en koelde af; wij kozen voor binnen eten. Mrizi is bedacht door de beroemde kok van Slow Food Albanië, Altin Prenga, die hier op dit terrein woonde. Zijn grote stenen familiehuis staat er nog en is recent verbouwd als hotel.

Hotel Mrizi i Zanave

 

Alle ingrediënten die Mrizi i Zanave gebruikt zijn afkomstig van het bedrijf zelf of van lokale boerderijen in de omgeving. Restaurant en hotel Mrizi lopen goed en geven sinds 2010 tientallen mensen in de Zadrima werk. Gelukkig zat het restaurant op deze gewone woensdagavond flink vol, met rustig converserende Albanese en Kosovaarse stelletjes en echtparen. De traditionele zondagmiddag-lunch daarentegen is een zeer drukke en lawaaierige ‘family affair’!

Het welkomstdrankje was als altijd een groot glas knalroze fruitig pruimensap met een originele amuse. Toen serveerde de ober borden beladen met een selectie van Albanese kazen (roomkaasjes met kruiden en typisch Albanese harde kaas), gedroogde en gezouten vleesgerechten, byrek, olijven, pepers. Nieuw was de eigen rode wijn KuVen (genoemd naar de dorpsvergaderingen; het Albanese parlement heet Kuvendi), afkomstig uit eigen wijngaarden.

 

Gerecht bij Mrizi i Zanave

 

Tussengerechten waren gegrilde pompoen, gefrituurde courgette-bloemen gevuld met ricotta en gebakken aardappeltjes. Het hoofdgerecht is altijd een schotel met gegrild lamsvlees en gevogelte. Het dessert: een dunne roze bol van waterijs met daarin bosbessen-sorbet, gevolgd door een bord met lokaal fruit en cheesecake met granaatappel-pitten..

 

Rode wijn van Mrizi i Zanave eigen wijnkantine.

 

EEN OCHTEND IN KRAJNË

 

Krajnë is een sloom dorp dat je zo voorbij rijdt als je net in restaurant Mrizi i Zanave hebt gegeten en verder naar het noorden gaat. Niet doen! Eerst even stoppen bij ‘Studio Keramike Vasili’ aan de rand van het dorpje. Vasil Kukaj is pottenbakker en zijn vrouw Jana schildert en bedenkt alle motieven. Vasil en Jana geven je graag een demonstratie en leiden je rond in hun kleinschalige bedrijf. Al hun potten, kruiken, asbakken, wandborden en vazen, met de Albanese vlag of met kleurig stippelwerk zijn te koop, Ik kocht een paar kommetjes met traditionele Albanese motieven.

 

Schaaltjes met Albanese motieven uit Vasili’s pottenbakkerij.

 

Naast Studio Keramike is begin jaren negentig een nieuwe katholieke kerk gebouwd, net na de val van het communisme, omdat de oude ooit door het Hoxha regime was afgebroken. Kerken, godsdienst belijden en geloven werd na 1967 verboden, priesters gevangengenomen of gedood. Het symbool van de paranoia van het Albanese communisme waren de duizenden, in de jaren tachtig gebouwde eenpersoons-bunkers. In Krajn staat nog een rij van zes van die spuuglelijke betonnen bunkers. De katholieke kerk is de bijna onverwoestbare bunkers niet te lijf gegaan met de betonboor maar heeft ze laten staan en er religieuze voorstellingen in draadstaal op bevestigd. Een ijzersterk beeld! Het katholicisme overwint het communisme!

 

Afbeeldingen van draadstaal op de bunkers in Krajn

 

Ons bezoek aan Krajin werd afgesloten rond het middaguur. We dronken wel een uur lang kleine kopjes Turkse koffie en uitstekende espresso op het terras van het plaatselijke cafeetje van Krajn, in de schaduw van een grote moerbeiboom. We konden op ons gemak alle bezoekers binnen observeren: oudere bouwvakkers die met het dak van de school, aan de overkant van de weg, bezig waren: een jonge politieagent; een man in een net trouwpak. Af en toe verstoorde een voorbijrijdende knetterende brommer de stilte; er werd gezwaaid en gegroet; we herkenden meteen onze jonge kelners van het ontbijt in restaurant Mrizi i Zanave. Hun ochtenddienst was afgelopen, nu snel naar huis.

 

EEN MIDDAG IN KALLMET

 

Het dorp Kallmet bestaat uit twee kernen (Kallmet i Madh en Kallmet i Vjetër) die allebei tussen glooiende heuvels en wijngaarden liggen. Kallmet is bekend door een grote wijngaard, Kantina Kallmet. Begin oktober, toen wij er waren, was het druk, paard-en-wagen-combinaties volgeladen met net geplukte druiventrossen reden af en aan. De arbeiders waren bezig de laatste druiven – dit jaar 130 ton, veel meer dan oogstjaar 2019 – te verwerken. Het hele productieproces van het druiven persen en destilleren van druiven tot raki konden we binnen bekijken.

 

Druiven verwerken in een van de beste wijnen in Albanië.

 

Gjon Gjini, een van de drie broers die sinds 2006 de Kantine Kallmet runnen, vertelde dat hij afgelopen winter speciaal voor de vele groepen toeristen uit Scandinavië geïnvesteerd had in een nieuwe wijnproeverij lokaal. We namen daar een kijkje en zagen een mooie ruimte voor veertig personen met nieuwe houten stoelen en tafels. In de kasten tientallen glazen en flessen met de gewone rode wijn van Kallmet en de topwijn Kallmet Prestige. 

 

De nieuw ingerichte proverij van kantina Kallmet.

 

Gjini: ‘door corona is er dit hele seizoen geen enkele bezoekersgroep geweest, terwijl we in 2019 honderden gasten in de Kantine ontvingen. We lijden nu omzetverlies want bijna iedereen kocht wel een paar flessen. Ook de restaurants in Albanië nemen nu veel minder wijn af. Kallmet exporteert niet’.

We rekenden na ons bezoek een paar flessen Kallmet Prestige van het uitstekende oogstjaar 2017 en druivenraki af en hoopten met de broers Gjini dat het corona-leed in seizoen 2021 voorbij zal zijn en er dagelijks weer bussen met Skandinaviërs, en waarom ook niet, Nederlanders, op het parkeerterrein staan…

 

 

Comments

Geef een reactie